دكتر شرف‌الدين خواستار شد؛منشور اخلاقي رسانه در حوزه سرگرمي تدوين شود
  •  
    دكتر شرف‌الدين در ارائه تعاريف و تناسبات سرگرمي، رسانه و اخلاق گفت: عوامل توليد رسانه نيازمند منشوري اخلاقي براي به كار بستن در توليدات خود هستند؛ پايبندي به چنين منشوري مي‌تواند بعضي از كاستي‌هاي رسانه را رفع كند.
     
    به گزارش ستاد خبري اولين همايش علمي پژوهشي اخلاق و رسانه، دكتر حسين شرف‌الدين استاد دانشگاه و پژوهشگر دين و رسانه پيش از ظهر امروز در سلسله نشست‌هاي همايش علمي پژوهشي اخلاق و رسانه كه با موضوع «رويكردي اخلاقي به سرگرمي در رسانه» در سالن جلسات مركز پژوهش‌هاي اسلامي صدا و سيما برگزار شد، مقاله خود با عنوان «رويكرد اخلاقي به سرگرمي و تفريح در رسانه ملي» را ارائه داد.
    اين پژوهشگر دين و رسانه در ارائه تعريفي متناسب با موضوع رسانه از سرگرمي و تفريح اظهار داشت: سرگرمي و تفريح اشتغالاتي سرگرم‌كننده است كه چهار ويژگي تفنني، ترجيحي، غيراانتفاعي و لذت بخش بودن را دارد و تاريخ آن به زندگي بشر باز مي‌گردد؛ هر چند در گذشته كمتر و در زمان كنوني فراگير شده است.
    اين استاد دانشگاه دلايل پرداختن به اشتغالات سرگرم كننده را اينگونه برشمرد: تجديد قوا، تخليه هيجانات منفي، كسب نشاط و شادابي، افزايش كارايي و فعاليت، دوري موقت از چرخه خسته كننده روزمره زندگي، ايجاد تغافل، حصول خود شكوفايي، كسب مهارت و تنوع‌جويي.
    دكتر شرف‌الدين تفريح و سرگرمي را از نيازهاي انسان برشمرد و تصريح كرد: بشر امروزي به دليل تحولات ساختاري، بحران‌هاي زيستي و دستيابي بشر به بعضي امكانات، به تفريح و سرگرمي نيازمندتر است.
    وي با بيان تاريخچه‌اي از نگاه اديان مختلف به تفريح و سرگرمي ابراز داشت: با توجه به تحولات حاصل شده، حدود هفت دهه است كه تفريح، سرگرمي و اوقات فراغت در كانون توجه عالمان اسلامي قرار گرفته است و انديشمندان مسلمان درباره آن مطالعاتي را انجام داده‌اند.
    اين پژوهشگر دين و رسانه تصريح كرد: وقت فراغت مواقعي است كه هيچيك از الزامات كاري، ديني، اجتماعي و مانند اين‌ها وجود ندارد و آن را با فعاليت‌هاي سرگرم‌كننده پر مي‌كنيم. از آنجا كه هنر از كارهاي سخت ضد فراغتي و كارهاي جدي كه گاهي تفريح و گاهي كار است متفاوت است، هنر نيز يكي از فراغت‌هاي انسان محسوب مي‌شود، هر انتفاعي باشد.
    اين استاد دانشگاه ادامه داد: اكنون عالمان علوم مختلف مانند فلسفه، حقوق، اقتصاد و ديگر علوم درباره اين مسأله بحث مي‌كنند، همچنين مورد توجه سياستگذاران و برنامه‌ريزان قرا گرفته است؛ بخش زيادي از فعاليت‌هاي دولت‌ها درباره اين مسأله كار مي‌كنند؛ اصحاب رسانه نيز معطوف به پاسخ دهي به اين سنخ از نيازها هستند.
    دكتر شرف‌الدين با اشاره به بند 3 اصل 43 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، تفريحات را از اصول شهروندي قابل استيفا دانست و ابراز داشت: علاقه وافر مردم به تفريحات به دليل زياد شدن اوقات فراغت، زندگي خسته كننده مدرن، لذت‌گرايي و دامن‌زدن نهادها و سازمان‌هايي است كه از تفريحات مردم ارتزاق مي‌كنند.
    وي در ورود به بحث سرگرمي و تفريحات در رسانه گفت: در گذشته نحوه گذران اوقات فراغت به انسان‌ها محول شده بود، يعني شما براي تفريحات خود برنامه‌ريزي مي‌كرديد، اما الان اين تفريحات از سوي رسانه‌ها و سازمان‌ها برنامه‌ريزي مي‌شود.
    اين پژوهشگر دين و رسانه پيدايش رسانه را اينگونه توصيف كرد: زماني كه كارگران از كارهاي خسته كننده خارج مي‌شدند نيازمند تفريحي بودند كه در كنار آن از وقايع روز مطلع شوند؛ به دليل تأمين همين نياز روزنامه‌ها شروع به كار كردند و پس از آن راديو و تلويزيون نيز به عنوان رسانه‌هاي بعدي پا به عرصه گذاشتند تا سرگرم كننده و رافع نياز تفريح كارگران باشند.
    اين استاد دانشگاه گفت: همه رسانه‌ها بي‌شك در انجام فعاليت‌هاي خود يك نظام‌نامه اخلاقي دارند كه نظام هنجاري هدايتگر در مقام ايفاي وظايف است كه از بخشي از اين هنجارها به عنوان منشور اخلاق ياد مي‌كنند. فعاليت رسانه‌ها در كشور ما بايد با آموزه‌هاي اعتقادي، ارزش‌هاي اخلاقي، احكام فقهي، عرف متشرعان و انتظارات جمعي مخاطبان همسويي داشته باشد.
    دكتر شرف‌الدين تصريح كرد: اين انتظار زيادي نيست، رسانه‌اي كه براي اكثريت مسلمان برنامه مي‌سازد بايد اخلاق اسلامي را رعايت كند و همسو با اخلاق مقبول آنان باشد. دولت‌هاي اسلامي و صدا و سيما نيز موظف هستند كه در راستاي تأمين ارزش‌هاي اسلامي بكوشند.
    وي بي‌اخلاقي را در برنامه‌هاي تفريحي و سرگرمي محتمل ارزيابي كرد و گفت: در برنامه‌هاي تفريحي و سرگرمي امكان لهو و لعب، كارهاي هجو و غير منتظره زياد است، اما برنامه‌هاي علمي و خشك كمتر دچار چنين مسائلي مي‌شوند.
    اين پژوهشگر دين و رسانه عوامل توليد رسانه را نيازمند منشوري نظري و عملي دانست و گفت: پايبندي به چنين منشوري به طور اجمالي مي‌تواند بعضي از كاستي‌هاي رسانه را رفع كند.
    اين استاد دانشگاه در تعريف رسانه‌اي از تعريف و سرگرمي گفت: در رسانه تعريف خاصي از سرگرمي وجود ندارد؛ تعريف كرده‌اند، هر برنامه‌اي كه ذهن شما را كمتر درگير و احساسات شما را بيشتر فعال كند سرگرمي ناميده مي‌شود. به عبارت ديگر در حوزه ادراك نسبت به سرگرمي منفعل هستيد؛ گزارشات مستند، حيات وحش، طنز، مسابقات علمي ادبي، مسابقات ورزشي از جمله سرگرمي‌ها هستند.
    دكتر شرف‌الدين تصريح كرد: شما نمي‌توانيد وظيفه آدم‌ها را در تمام موارد و موقعيت‌ها تعيين كنيد، كليات نيز از افراد دستگيري نمي‌كند؛ دستورات و قوانين سلبي نيز وظايف را تعيين نمي‌كنند، من مي‌گويم اين كارها را نكن، آيا از مجموع نبايدها مي‌توان نتيجه گرفت كه چه كاري را بايد انجام دهيد؟ به لحاظ منطقي فرد در برهوت رها مي‌شود.
    وي در بيان ملاحظاتي درباره اخلاق در رسانه گفت: برخي اعتقاد دارند كه رسانه بايد واقعيت‌هاي جامعه را انعكاس دهد؛ به عبارت ديگر رسانه موظف است، تمام خوب‌ها و بدهاي جامعه را نشان دهد؛ ديدگاه ديگر عقيده دارد كه رسانه موظف به برجسته‌سازي نقاط مطلوب است؛ نقاطي كه فكر مي‌كنيم براي مخاطبان داراي ارزش است.
    اين پژوهشگر دين و رسانه ابراز داشت: رسانه ملي در بخش نظارت كاستي‌هايي دارد؛ نظام مميزي شفافيت لازم را ندارد تا كنترل درستي بر فعاليت‌ها صورت گيرد؛ اصحاب رسانه نيز مسائل اخلاقي را نمي‌شناسند، يا مي‌شناسند و در كاربردي كردن آن مشكل دارند و يا هر چند توانايي كاربردي كردن آن را دارند اما به آن بي‌توجه هستند.
    اين استاد دانشگاه افزود: رسانه بايد حساسيت‌هاي اخلاقي را بالا ببرد؛ به جامعه بينش اخلاقي را تزريق كند، باورهاي اخلاقي را اصلاح كند و در تزاحم‌ها وظايف مخاطبان را معين كند.

    لازم به ذكر است افتتاحيه اولين همايش علمي پژوهشي اخلاق و رسانه روز چهارشنبه 21 آذرماه 97 در مركز همايش‌هاي بين‌المللي سازمان صداوسيما و اختتاميه اين همايش روز پنجشنبه 22 آذرماه سال جاري در شهر مقدس قم به همت اداره كل پژوهش‌هاي اسلامي صداوسيما و با مشاركت بيش از چهل نهاد عاليِ حوزوي، دانشگاهي و رسانه‌اي برگزار خواهد شد.

    اخبار