مشاور رئيس صدا و سيما: مركز پژوهش‌هاي اسلامي رسانه قالب‌هاي ديني را طراحي كند
  • دكتر اخگري خواستار فعاليت‌هاي مشترك صدا و سيما و حوزه علميه قم با كمك مركز پژوهش‌هاي اسلامي رسانه شد و گفت: اين مركز بايد قالب‌هاي ديني را براي به كار بستن در سازمان صدا و سيما طراحي و ارائه كند.
    به گزارش خبرنگار روابط عمومي اداره كل پژوهش هاي اسلامي صداوسيما، نشست تخصصي «روش‌هاي نوين تبليغ دين در رسانه‌هاي جديد»، با حضور دكتر محمد اخگري مشاور رئيس صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران در تالار انديشه اين اداره كل  برگزار شد.
    در اين نشست دكتر اخگري به بررسي كتاب «got googleln، الهيات را گوگل كردن» پرداخت و گفت: در رسانه‌هاي پيشين ما مطالبي را با واقعيت هماهنگ‌سازي يا سيموليشن مي‌كرديم و اين همانند سازي را ارائه مي‌كرديم، اما امروز نه با خود واقعيت بلكه با نشانه‌ها و نمادهايي از واقعيت روبرو هستيم كه اين آيكون‌ها فهم ما را از جهان نشان مي‌دهند، يعني به جاي اينكه يك شخصيت و يك هويت داشته باشم، مي‌توانم هويت‌هاي متكثري را ايجاد كنم. بنابراين سئوالي مطرح مي‌شود كه آيا فضاي مجازي حقيقي‌تر نيست؟ قالب‌هاي رسانه‌اي و اجتماعي ارتباطات ما را دگرگون كرده است؟ آيا رسانه به ابزاري سيال بدل شده است كه انسان‌ها را به اين سو و آن سو مي‌برد؟
    مشاور رئيس صدا و سيما ادامه داد: ما مهاجران به عرصه ديجيتال هستيم، يعني از مونولوگ به ديجيتال مهاجرت كرده‌ايم، ولي نسل بعد از ما كساني هستند كه در نسل ديجيتال يا اپليكيشن‌ها به دنيا آمده‌اند؛ ما اطلاعاتي را از آموزش‌هايي كه در نسل پيش گرفته‌ايم به همراه داريم اما اين نسل تمام اطلاعات خود را از فضاي مجازي مانند گوگل مي‌گيرد؛ امروز كسي كه از فضاي ديجيتال استفاده مي‌كند وقتي براي شناخت خداوند در گوگل نام الله را جستجو مي‌كند نخستين گزينه‌اي كه خداوند متعال را به او معرفي كرده است ويكي‌پديا است؛ اين نشان‌دهنده اپراطوري گوگل و مانند آن است كه گردش اطلاعات را در جهان به دست دارند؛ كسي كه از اينترنت به دنبال پاسخي براي مسائل ديني است از يا چند منبع فهم خود را انجام مي‌دهد و به «دين خودگردان» مي‌رسد كه نياز به مرجعيت ديگري را احساس نمي‌كند.
    دكتر اخگري داوري‌هاي درباره رسانه‌ها و اجتماعي شدن را مورد توجه قرار داد، روش‌هاي بدبينانه، خوش‌بينانه و نقادانه را توضيح داد، و افزود: از ديدگاه نقادانه كه مزايا و معايب را مورد توجه قرار مي‌دهد عالم دين هم بايد رسانه را بشناسد، و هم سواد رسانه‌اي داشته باشد، سواد رسانه‌اي به معناي استفاده كردن از ابزار نيست، بلكه بايد بداند كجا سودمند است و كجا سودمند نيست و اين را براي ديگران تبيين كند؛ متأسفانه در سال‌هاي گذشته در مسائلي مانند سطح دسترسي كودكان و ديگر سطوح سني در كشور مطالعاتي صورت نگرفته است.
    معاون سابق معاونت برون مرزي سازمان صدا و سيما با هشدار به اينكه اگر فضاي مجازي را هدايت نكنيم، آن ما را هدايت خواهد كرد ابزار داشت: اكنون با توجه به اطلاعاتي كه ما به اينترنت وارد مي‌كنيم ما را تحليل مي‌كنند؛ نويسنده اين كتاب اشاره مي‌كند دين در قسمت‌هايي از رسانه، مانند رخدادهاي خبري، موسيقي، تبليغات بازرگاني، قالب‌هاي مختلف تلويزيوني، موسيقي، فيلم كوتاه و انيميشن به كار مي‌رود و با توجه به محدود بودن به كار بردن دين در عرصه رسانه حتي وجود كوچكترين نمادهايي از دين در تبليغات رسانه‌اي را موجب خشنودي مي‌داند؛ بنابراين بايد قدر فضاي رسانه‌اي كشور را دانست و از آن به نحو احسن استفاده كرد.
    مشاور رئيس صدا و سيما با ايجاد پرسشي مبني بر اينكه «آيا ما بايد تنها به آنالوگ تلويزيوني بسنده كنيم يا بايد مالتي‌مدياي آن را نيز دنبال كنيم؟» گفت: متأسفانه ما هميشه به دنبال انتقال مفاهيم ديني به صورت بسيار مستقيم بيان مي‌كنيم و هميشه به دنبال راه‌هاي غير مستقيم هستيم؛ امروز فعالان ديني در كشورهاي غربي با ساخت فيلم‌هايي از آموزش مسيحيت نظر مردم را به اين سمت جلب مي‌كنند و در ادامه با استفاده از شخصيت‌هايي كه در آن برنامه تلويزيوني با ساخت مولتي‌مديا يا بازي‌هاي رايانه‌اي اين مسير را در فضاي چند رسانه‌اي دنبال مي‌كنند؛ اين روش‌هاي سرگرم كننده تأثير بسزايي در مخاطب دارد؛ كاربر جستجو مي‌كند و مطالب ديني را پيدا مي‌كند و اين هم يكي از دلايل تأثير بيشتر در او است؛ اگر در گذشته كلاس درس بيشتر اهميت داشت امروز اوقات فراغت اهميت بيشتري دارد چون فرد به صورت خودخواسته مطالب را دريافت مي‌كند.
    دكتر اخگري پروژه‌هاي ايننترنتي كتاب مقدس را مورد توجه قرار داد و افزود: كارهاي تكنيكي و رسانه‌اي در كشورهاي غربي بسيار مورد توجه بوده است؛ نهادهاي ديني و رسانه‌اي آنها كارها را به صورت مشترك انجام مي‌دهند؛ البته كارهاي زيادي در حوزه علميه قم انجام شده است اما مركز پژوهش‌هاي اسلامي رسانه بايد قالب‌هاي ديني را طراحي كند و سازمان صدا و سيما فعالانه به آن‌ها عمل كند.
    وي با اشاره به سخنان مقام معظم رهبري در تحليل درست از شرايط روز جامعه به عنوان نخستين‌كار صدا و سيما ابراز داشت: چه تحقيق درستي از روند  جامعه داشته‌ايم؟ مركز تحقيقات صدا و سيما بايد چراغ جلوي روي ما باشد نه اينكه چراغ خطر پشت ماشين باشد؛ اينكه ما بگوييم كه اينقدر درصد ما را ديدند براي گذشته است، ما بايد جلو را ببينيم، من در حوزه دين چه مسيري را بايد بروم؟ اين مسأله پيش روي ما است يعني مركز تحقيقات بايد تحليل درستي از جوان امروز و چيزي كه از دين مي‌خواهد ارائه كند. هرچند نظرسنجي از گذشته بد نيست اما پژوهش درباره آينده و نشان دادن راه به قسمت‌هاي مختلف لازم و ضروري است.
    مشاور رئيس صدا و سيما گفت: در مقابل جريان‌هاي تبليغ دين در دنيا، جرياناتي به دنبال از بين بردن مفهوم آن در دنيا هستند، اين‌ها هم داراي پروژه‌هاي چندرسانه‌اي و مالتي‌مديا هستند، كارتون و كتاب درسي هم دارند؛ آن‌ها مطالب الهياتي را مورد نقد قرار داده و در آن‌ها چالش ايجاد مي‌كنند؛ خيلي از تلويزيون‌هاي فارسي‌زبان خارج از كشور نيز به دنبال زير سئوال بردن كليت و مفهوم دين هستند.
    معاون سابق معاونت برون مرزي سازمان صدا و سيما خواستار هم‌افزايي و مشاركت در توليدات ديني رسانه‌اي شد و گفت: مركز پژوهش‌هاي ديني بايد در حوزه رسانه ديني با حوزه علميه و نهادهاي مختلف مشاركت كند، نياز به يك برنامه‌ريزي و توجه به آينده است البته بايد توجه داشت كه مباحث نظري در حوزه رسانه بسيار زياد است. با توجه به سخنان مقام معظم رهبري درباره اهميت دين، اخلاق، اميد و آگاهي در رسانه، بايد درباره اين مسائل محتواي چند رسانه‌اي توليد كنيم.
    در ابتداي ان نشست، حجت‌الاسلام والمسلمين طوبايي مدير گروه مطالعات فرهنگي و اجتماعي و بين‌الملل دين و رسانه مرجعيت گوگل را در دنياي امروز مورد نقد قرار داد و گفت: از سويي خوب است كه همه در اندك زمان به منابع مختلف از سايت‌هاي مختلف مانند گوگل دست پيدا مي‌كنند اما مشكل اين است كه همه مدعي دين شده‌اند و دين از دست مراجع خود خارج شده است، عرصه دين، مفاهيم ديني و تبيين مسائل تخصصي از مراكز تخصصي خارج شده است و ممكن است  كه هر كس كه اندك تخصصي دارد ادعاي گسترش دين داشته باشد.
    مدير گروه مطالعات فرهنگي و اجتماعي و بين‌الملل دين و رسانه ادامه داد: در كتابي كه به وسيله دكتر اخگري نقد خواهد شد مقالاتي از محققان، دانشجويان و اساتيد الهيات بويژه از اديان ابراهيمي درباره شبكه‌هاي اجتماعي مانند فيس بو آورده شده است.
    حجت‌الاسلام والمسلمين طوبايي اظهار داشت: ما بايد اقتضائات رسانه‌هاي جديد را درك كنيم و به گستردگي اين مفاهيم، مباني و فرصتي كه در اختيار ما قرار گرفته است توجه داشته باشيم؛ در اين عرصه مفاهيم عبادي نيز در حال تغيير است، قبلاً نماز، عبادت و مسجد معنايي داشت اكنون بايد بدانيم كساني كه در فضاي مجازي زيست مي‌كنند به اين مفاهيم چگونه مي‌نگرند و برايشان چه معنايي دارد. ما بايد از ظرفيت عظيم فضاي مجازي استفاده كنيم و آن را به نفع خود بكار گيريم.

    اخبار